Addunyaa har’aa keessatti, barnoonni ogummaa fi teeknikaa (TVET) barnoota “gadii” jedhamee osoo hin taane, utubaa dinagdee biyya tokkoo akka ta’e beekamaadha. Keessattuu akka biyya keenyaatti, dhaloota beekumsaa fi ogummaan hidhate uumuu keessatti TVET gahee guddaa qaba.
TVET Maaliif Barbaachise?
Barnoonni TVET, barattoonni barnoota kitaabaa qofa irratti hirkachuu mannaa, beekumsa isaanii hojiitti hiikuudhaan (practical skills) akka guddifatan taasisa. Kun ammoo:
- Hojii uumuu: Barattoonni eebbifaman gabaa hojii irratti qacaramuu qofa osoo hin taane, ofii isaanii hojii uummachuu (entrepreneurship) danda’u.
- Guddina Industrii: Industriiwwan keenya ogeeyyii dandeettii qaban (skilful workforce) argachuu danda’u.
- Dinagdee Green (Green Skills): Teknolojii haaraa fi akkaataa naannoo keenya miidhuu hin dandeenyeen hojjechuudhaaf ogummaan TVET murteessaadha.
Rakkoolee Jiranu fi Jijjiirama barbaadamu
Fakkii itti fayyadamee ibsuuf, barnoota TVET Afrikaa keessatti rakkoolee akka “yaada gadi-xiqqeessuu” fi “meeshaalee ammayyaa dhabuu” kanneen jedhaman hiikuun nurra jira.
- Yaada Ilaalchaa Jijjiiruu: TVET barnoota nama “yuunivarsitii hin geenyeef” jedhamee yaadamu kana, barnoota “ogummaa cimaa” ta’uu isaa duulaan hubachiisuu qabna.
- Walta’iinsa Industrii: Kolleejjiin keenya bakka barannoo qofa osoo hin taane, bakka industriin waliin hojjetu ta’uu qaba. Barattoonni keenya mana barumsaatti waan baratan hojiirra oolchuuf, carraan leenjii (internship) mijachuu qaba.
- Misooma Teknolojii: Meeshaalee leenjii ammayyeessuun barattoonni gabaa hojii addunyaa irratti dorgomaa akka ta’an taasisuun barbaachisaadha.
Xumura
Barnoonni TVET dhaloota boru biyya keenya jijjiiru ijaaruuf furtuu dha. Shiferaw Safoyi Ware (Deenii Kolleejjii Bore Polytechnic) akka ibsutti, “Ogummaan meeshaa dinagdee keessaa isa guddaadha.” Kanaafuu, dhaloonni keenya TVET akka filannoo tokkoffaatti akka fudhatu uummata barsiisuu fi kolleejjiiwwan keenya bakka ogeeyyii sadarkaa olaanaa oomishan taasisuun dirqama keenya.
Waa’ee barnoota ogummaa fi teeknikaa kanatti fayyadamaa, biyya keenya gama hundaan haa ijaarrru
Great 👍
Thanks
Great Jop